Een volkomen toevallige waarneming bezorgde Christiaan Eijkman een Nobelprijs. Eind negentiende eeuw was hij naar Nederlands-Indië gegaan om de oorzaak van de ziekte beriberi te ontdekken, aan de hand van experimenten met kippen die aan een soortgelijke ziekte leden. Toen de kok ze een paar weken lang ongepelde in plaats van witte rijst te eten had gegeven - hij vond gekookte militaire rijst te goed voor civiele kippen -, werden ze weer beter. Eijkman zag in dat het zilvervliesje een stof moest bevatten die kippen nodig hadden. Dat je echter ziek kon worden door een gebrék aan iets, aan wat we tegenwoordig vitamines noemen - daar was de briljante geest van Gerrit Grijns voor nodig, Eijkmans assistent en opvolger. Hij was in 1901 de eerste ter wereld die aantoonde dat onze voeding méér moet bevatten dan vetten, koolhydraten, eiwitten en mineralen. Toch werd Eijkman wereldberoemd en kent zelfs in Nederland niemand Gerrit Grijns, de eigenlijke vader van de vitamines. De vitaminepioniers beschrijft dit bijzondere wetenschapshistorische verhaal, met botsende karakters, tegenstrijdige experimenten, felle discussies en flink wat rumoer.

The 1879-1898 beriberi controversy between the later Nobel prize laureate Christiaan Eijkman and his opponent, quarrel monger Evart van Dieren is a little known but highly amusing footnote to the history of the discovery of Vitamin-B. This paper examines the dynamics in this controversy with the aid of published as well as unpublished documents. The emphasis in this paper is on the attempts from within the medical field to exclude outsider Van Dieren. The fact that this attempt was unsuccessful may be counted as success for Van Dieren who was otherwise a complete failure. In the conclusion of this paper, this success is explained in term of two illusions: that of the perfect and of the ideal community.

The history of scientific research undertaken by Europeans in regions where they were the colonizing powers has been a popular and well researched topic for two decades now. A growing number of studies, with some preponderance of botany and medicine, have appeared on colonial and protocolonial science in the Americas and in Asia, and it seems likely that this is more than just a fad. However, scientific research by Europeans on and in the Indonesian archipelago does not figure prominently in this literature. Very few scholars working on Indonesia – with Lewis Pyenson (1989, 1998) as the main exception – have specialized in this potentially rewarding field. In order to give an impression of topics that could profitably be addressed, this article presents an overview, in very broad outline, of European – and particularly Dutch – scientific research on Indonesia during the last four centuries, with emphasis on the periods of the Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC, Dutch East India Company) and the Dutch colonial state.

Over Friedrich Went, botanicus, Willem Pompe, Maartje Draak, Marcel Minnaert, Christiaan Eijkman. Wie kent in Utrecht niet het Wentgebouw, het Minnaertgebouw of het Willein Pompe Instituut? Namen, waarachter bekende Utrechtse wetenschappers schuil gaan, die in de eerste helft van de twintigste eeuw hun sporen verdiend hebben en internationale bekendheid genoten. Door de vernoemingen blijven hun namen voortbestaan, maar wie weet nog welke vernieuwende ideeën ze hadden en welk baanbrekend onderzoek ze verricht hebben? Vanuit verschillende vakgebieden vertellen hoogleraren, hoe ze in de voetsporen zijn getreden van illustere voorgangers. De vele anekdotes en persoonlijke herinneringen, waarmee de bijdragen gelardeerd zijn, geven een aardig inzicht in het tijdsbeeld van de universitaire wereld uit de eerste helft van deze eeuw.